De provincie Utrecht steunt in 2023 drie rijksmonumenten industrieel erfgoed. Doel is om bij te dragen aan de restauratie en verduurzaming van rijksmonumenten die geen woonhuis zijn. Met Erfgoedparels worden eigenaren geholpen.
Het gemeentehuis van Zeist is de afgelopen jaren ingrijpend vernieuwd. Twee oude panden in de directe omgeving zijn gespaard gebleven: het soephuis en een voormalige azijnmakerij met woning. Ze hebben weinig met elkaar te maken, behalve de locatie bij het gemeentehuis.
De provincie Utrecht heeft in april bekend gemaakt welke aanvragen uit het Parelfonds een financiële bijdrage kunnen verwachten. Uitsluitend restauraties en verbetervoorstellen voor Rijksmonumenten komen in aanmerking. In april 2022 zijn maar liefst zeven industriële voorstellen beloond.
De Neerlandia fabriek had een voorganger en een opvolger. In 1914 verrees namelijk in de weilanden van Hoograven de N.V. Chemische Fabriek v/h Dr. F.C. Stoop te Jutphaas, de voorganger. Na de neergang van de draadfabriek nam lompen- en metaalhandel Prozee het terrein over. Nu staan er keurige woningen met een tot appartementencomplex omgebouwde fabrieksloods met schoorsteen.
Binnenvaartcentrum Vreeswijk kan niet zonder scheepsreparatie en nieuwbouw. Met het groter worden van de schepen werd de helling van scheepswerf Buitenweg te klein. Nu kunnen historische schepen er terecht en vertelt het bijbehorende museum de geschiedenis van de scheepsbouw en het binnenvaartcentrum Vreeswijk.
Al sinds de 18e eeuw is houthandel Jongeneel aan de stad Utrecht verbonden. Haar handel begon aan de Zeedijk van de stad, daar waar tot in de jaren 1960 de coasters het hout afleverden. Alle sporen van Jongeneel zijn op deze locatie uitgewist. Twee andere vestigingen houden de aanwezigheid in Utrecht in stand.
In Bunschoten was van 1928 tot 1963 zuivelfabriek Eemlandia in bedrijf. Eemlandia is als gebouwencomplex de laatst overgebleven complete melkfabriek in de provincie Utrecht. Na de restauratie van het fabrieksgebouw in 2006 kwam het pas tot een herbestemming van de panden in 2022.
Horen molens nu wel of niet tot het industrieel erfgoed? Ze staan in ieder geval mooi in het landschap en ze vertellen het verhaal van voortschrijdende techniek. En waarom staat er een schoorsteen bij de molen?