In de Weerdsingel Oostzijde in Utrecht ligt de Vaaltbrug voor de vuilnisophaal van de stad. De locatie markeert het terrein van de vroegere stadsvaalt. Nog steeds gaat het vuilnis van de stad per boot. Er zijn naast de Vaaltbrug over de Vaaltsloot nog drie panden uit deze tijd.

Utrecht Vaaltterrein bij de Gasfabriek luchtfoto uit 1923De foto van het vaaltterrein is uit 1923, het was direct achter de fabriek van Hooghiemstra gelegen. Vuilnis ophalen in de 19e eeuw was een heel andere activiteit dan nu. Veel afval behoorde tot het GFT afval: goed voor de varkens en de kippen en bemesting van de tuinen. Vuilnis was er weinig, veel resten waren nog brandstof. De stad Utrecht had wel een eigen vaalt nodig. Na een markt bleef toch afval liggen, ook al was veel daarvan paardenmest. Het woord vaalt kennen we immers van mestvaalt bij boerderijen. Pas in 1849 kwam het zover met de oprichting van een stads reinigingsdienst. De dienst ging zelf met paard en wagen langs de wegen om de vuilophoping in de hoeken en lege ruimten in de stad te verzamelen en af te voeren naar de stadsvaalt aan de Weerdsingel.

Een andere grote activiteit was het verzamelen van uitwerpselen, niet alleen van de vele paarden, ook de inhoud uit de diverse beerputten en tonnen. Later kwamen daar de asemmers bij. Het begin van de afvalverzameling was vooral een hygiënische maatregel: het terugdringen van ratten en het tegengaan van broeihaarden voor besmettelijke ziekten. De afvalstoffen gingen vanaf de vaalt per boot naar de afnemers voor hergebruik. Per dag vertrokken er vijf tot tien boten. Slechts een klein deel werd vanaf het begin van de twintigste eeuw verbrand in het ketelhuis, twee medewerkers konden het bedienen. Ook nu wordt het vuilnis van Utrecht nog per boot vervoerd, naar de vuilverbranding in Rotterdam.

De stadsvaalt werd bij de gemeentelijke gasfabriek gevestigd, naast nu het Griftpark. Geleidelijk aan is het afval tot vuilnis verworden en werd het terrein te klein en lag het te dicht bij het stadscentrum. Pas in 1969 is de vaalt verplaatst en heeft het een andere bestemming gekregen.

ketelhuis-en-kantoor-gm-van-de-gemeentereiniging-stieltjesstraat-76

vm Kantoor, ketelhuis en magazijngebouw van de Gemeentereiniging

Er staat nog een kleine verzameling aan gemeentelijke gebouwen:

  • een voormalig administratiekantoor, ook bekend als ketelhuis / magazijngebouw en thans een bedrijvengebouw op de Gemeentelijke Monumentenlijst;
  • een woning voor een hoofdopzichter en schaftlokaal, in 2014 verbouwd;
  • een magazijnpand, in 2014 verbouwd voor bewoning met een extra verdieping.

In de directe nabijheid is een oud gebouw voor de vroegere radiodistributie te vinden. Allemaal panden met specifieke herinneringen aan oude nutsfuncties. Een deel van de plannen werd tot 2012 bedreigd door sloop en herbestemming voor woningbouw. Mede door USINE zijn ze behouden gebleven.

Datering Vaaltterrein van de stad Utrecht tussen 1849 en 1969
Adres Weerdsingel OZ, Stieltjesstraat 73, 75 en 76, 3514 JB Utrecht
Soort gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord van oorsprong aan waterwegen verbonden bebouwing en bedrijvigheid

Geschiedenis over het vaaltterrein is te vinden in het boek “Utrechts vuil, 125 jaar reinigingsdienst”, van Ingrid Jacobs uit 2001.

Delen:Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageShare on Google+Email this to someone
Tagged on: