In 1893 kocht het Koninklijk Nederlandsch Meteorologisch Instituut (KNMI) het landgoed Koelenberg of Het Klooster bij De Bilt. Tot die tijd was het in 1854 door Buys Ballot opgerichte instituut gevestigd aan het Servaas Bolwerk in Utrecht. Nu staan op het terrein van de KNMI diverse voor Nederland unieke monumenten.

Wilhelminalaan 10-12 De Bilt KNMI observatietoren en t Klooster

De Bilt KNMI – Het Klooster en observatietoren

Tegen het einde van de 19e eeuw is het landgoed in eigendom van G.H.L. baron van Boetzelaer, die het landgoed in 1893 te koop aanbiedt. Het landgoed wordt dan aangeduid als “Landgoed Koelenberg of Het Klooster” en is 135 ha groot. Een groot deel van de landerijen van het klooster werd doorverkocht en bebouwd als villapark. Het overblijvende deel voor de KNMI was met tien hectare groot genoeg. De nieuwe locatie is in 1893 nog vrij van verkeer en vrij van hoge bebouwing, metingen konden ongestoord plaatsvinden. Het buitenhuis was geschikt voor gebruik met enige aanpassingen. Rijksbouwmeester Daniël E.C. Knuttel tekende voor de eerste verbouwingen voor het KNMI.

Het buitenhuis werd aangepast met een eraan toegevoegde observatietoren, de daarop gebouwde oorspronkelijke houten opbouw is nog eens vervangen door beton en inmiddels gesloopt. Tussen 1893 en 1897 realiseerde het instituut twee zogeheten magnetische paviljoens, geplaatst als follies in de bestaande Engelse landschapstuin. Eén van de paviljoens brandde af en is in 1913 herbouwd, onder supervisie van de oorspronkelijke architect. In 1908 breidde de KNMI uit met twee dienstwoningen en in 1910 met een seismisch paviljoen. In 1916 volgde tot slot een directeurswoning. Een nieuwe observatietoren werd in 1950 geopend, het is ontworpen door rijksbouwmeester G. Friedhoff.

Wilhelminalaan 10-12 De Bilt KNMI seismografisch paviljoen

Seismografisch paviljoen

Door grootschalige nieuwbouw na 1992 is veel gesloopt. Eén van de historische paviljoens is met zijn chalet-achtig uiterlijk in de nieuwbouw werd geïntegreerd. Een aantal gebouwen op het terrein zijn gemeentelijk monument, te weten: het hoofdgebouw, de voormalige dienstwoningen en het seismografisch paviljoen. Het overgebleven magnetisch paviljoen is Rijksmonument.

Datering 1893-1950
Adres Wilhelminalaan 10-12, 3732 GK De Bilt
Soort omgeving met objecten/gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord centraal in het land gelegen bedrijvigheid

Een ander landgoed in De Bilt, landgoed Vollenhoven, heeft geheel ander industrieel erfgoed. Gebruik de link om het te bezoeken.

 

.

Tagged on: