Clichéfabriek Biegelaar & Jansen: hoog- en diepdruk konden in de nieuwe 20e eeuw niet economisch functioneren zonder gebruik te maken van de moderne clichétechniek. Verschillende bekende clichéfabrieken waren in Utrecht gevestigd.

Utrecht Clichefabriek Biegelaar en JansenDe druktechniek deed na 1850 een grote stap vooruit met de uitvinding van de zincografie of lijncliché. Tegen 1872 is dit beeldproces door de zoon van uitvinder Charles Gillot vervolmaakt: langs fotografische weg kon een afbeelding op een zinken plaat overgebracht worden. De na 1880 ontwikkelde rastertechniek vervolmaakte dit procedé: grijstinten werden verdeeld in zwarte puntjes van verschillende grootte. Het betekende niet alleen een besparing op inkt, het product op papier droogde ook veel sneller. In de 20e eeuw maakte de techniek een grote vlucht: reproducties van kunstwerken werden op goedkope wijze beschikbaar voor een groot publiek. Clichéfabrieken werden later moderne fotolithografisch reproductiebedrijven. Inmiddels is de techniek door moderne reproductiemethoden nagenoeg overbodig geworden.

In Utrecht zijn grote namen gevestigd geweest in de clichétechniek: de Clichéfabriek Photogravure aan de Oudegracht 27, NV Clichéfabriek Utrecht van Rommerts & Van Santen op Oudegracht 213 en Jeruzalemsteeg 9, clichéfabriek Van Zijl op de Bemuurde Weerd OZ 19, clichéfabriek The Graphic-Arts op de Nieuwekade 1 en NV Grafische Kunstinrichting vh Biegelaar & Jansen aan de Wolter Heukelslaan 66.

In 1905 is de clichéfabriek van J.B.P. Biegelaar en E. Jansen opgericht te Maarssen. Jansen overleed enkele jaren later. Met de omzetting in 1914 naar een N.V. en de inbreng van een groot kapitaal verhuisde het bedrijf in hetzelfde jaar naar Utrecht. Van verzekeringsmaatschappij Piëtas werd een pand overgenomen aan wat nu de Wolter Heukelslaan 66 is (voorheen Mengelberglaan). J.B.P. Biegelaar was directeur en na hem zijn zoon, de familie woonde boven het kantoor van het bedrijf. De clichéfabriek vervaardigde clichés voor hoog- en diepdruk, maar gaf ook zelf geïllustreerde werken en grafisch werk uit. In de oorlogsjaren kwamen de technieken goed van pas voor vervalsingen van drukwerk voor de ondergrondse.

Bij de groei van het bedrijf bleef de clichéfabriek in Utrecht en verhuisde de eigen diepdrukkerij naar Maarssen. Tot de technieken behoorde inmiddels het maken van fotolitho’s voor offsetbedrijven, etsen voor diepdrukcilinders en drukplaten voor diepdrukkerijen. Het aantal medewerkers groeide tot enkele honderden. In de jaren zeventig waren uitbreidingen nodig door de sterke ontwikkeling van kleurendruk. Biegelaar & Jansen werd gekocht door de Telegraaf groep en verhuisde in 1975 volledig naar Maarssen (in 2013 failliet gegaan).

De achter het kantoorpand staande bedrijfsgebouwen in de Wolter Heukelslaan zijn na de verhuizing gesloopt. Alleen het kantoor aan de statige laan resteert en doet in niets aan een clichéfabriek denken.

Datering (bedrijf in 1914)
Adres Wolter Heukelslaan 66, 3581 SV Utrecht (vh Mengelberglaan)
Soort gebouw van cultuurhistorische waarde
Trefwoord lokale bedrijvigheid
Delen:Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageShare on Google+Email this to someone
Tagged on: