Douwe Egberts, Utrechtse Walswerken en Metaaldraadlampenfabriek ‘Holland’: het gebouwencomplex van de koffiebrander in Utrecht bestaat uit verschillende gebouwen. Een van die gebouwen was van de zinkpletterij ‘De Utrechtse Walswerken’ erven A.E. Hamburger. De zinkpletterij had tevens een eigen energiecentrale. Sinds 1929 is DE op deze locatie gevestigd, in de boedel van Lampenfabriek ‘Holland’.

Nieuwe vestiging in 1915 van de Utrechtsche Walswerken erven A.E. Hamburger aan het Merwedekanaal

In 1866 is A.D. Hamburger vanuit de handel in lompen en metalen begonnen met een loodpletterij achter zijn woning aan de Oudegracht. De installatie van een door stoomkracht aangedreven loodpletterij en -perserij had wel wat voeten in aarde op die locatie, maar door de buren kon het niet worden tegengehouden. Een Hinderwet bestond nog niet. Het werd de start van een uiteindelijk landelijk werkend bedrijf in de bewerking en handel van lood, zink en andere metalen. Het bedrijf verhuisde al in 1871 van de binnenstad van Utrecht naar een locatie aan de Leidse Vaart bij de Riouwstraat. De productie ging omhoog van 250.000 kg lood naar meer dan 4 miljoen kg per jaar, voldoende voor de jaarlijkse behoefte van Nederland. De walsen draaiden dag en nacht, aangedreven door drie stoommachines. In 1915 zorgde onenigheid binnen de familie Hamburger voor een afsplitsing van het bedrijf. Onder de naam Utrechtsche Walswerken erven A.E. Hamburger startte een nieuwe metaalfabriek op een locatie aan het Merwedekanaal. In deze nieuwe pletterij werden blokken zink, afkomstig uit België en Duitsland, verwerkt tot zinken platen. Het bedrijf is nog uitgebreid, maar de productie stopte in 1955. De op deze locatie overgebleven gebouwen werden daarna gekocht door en volledig geïntegreerd in de fabriek van Douwe Egberts.

Metaaldraadlampenfabriek ‘Holland’ heeft van 1885 tot 1929 gefunctioneerd op deze locatie. De productie van lampen bestond uit metaalbewerking en glastechniek. De lampenmarkt heeft zeer veel fabrikanten gekend, waarvan door fusies en overnames in Nederland alleen Philips is overgebleven. Nu denken we bij metaaldraadlampen direct aan gloeilampen, maar bij ‘Holland’ is na de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) het voornaamste product met de hoogste toegevoegde waarde de radiolamp.

Utrechtse Walswerken Hamburger en Douwe Egberts in de gebouwen van Lampenfabriek ‘Holland’ in 1930

Douwe Egberts is begonnen in Joure. Vanwege de centrale ligging van Utrecht is dat de locatie van een tweede vestiging geworden, van daaruit kwam het gehele land binnen bereik. In 1919 vestigde de koffiebranderij zich in Utrecht in een voormalig badhuis, Catharijnekade 10. Sinds 1929 is de vrijgekomen fabriek van ‘Holland’ aan het Merwedekanaal de productielocatie voor gebrande koffie. Het bedrijf is sindsdien voortdurend gegroeid. De overname van de gebouwen van Hamburger was daarom logisch. De foto uit 1955 komt nog redelijk overeen met de situatie in 1929.

Het door Douwe Egberts in 1924 ingevoerde geschenken systeem bleek zeer succesvol. Verkoopkanalen werden gelegd naar de belangrijkere rol van grootwinkelbedrijven met huismerken. Het grootwinkelbedrijf nam de rol in de markt over, D.E. handhaafde zich in tegenstelling tot concurrent Van Nelle.

De ontwikkeling van koffie staat niet stil. Naast verpakkingen voor particulieren, worden koffiemelanges voor de grootverbruikers gemaakt, waarbij vooral de versgemalen melanges in trek zijn.

– revisie pagina op 16 januari 2020

Datering 1913, 1914 en 1929
Adres Keulsekade 143-144, Vleutensevaart 35, 3531 JX Utrecht
Soort industriële omgeving en gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord aan water verbonden regionale bedrijvigheid en later landelijke industrie

Douwe Egberts, een foto vanaf de overzijde van het Amsterdam-Rijnkanaal

Tagged on: