In Bunschoten was van 1928 tot 1963 zuivelfabriek Eemlandia in bedrijf. Eemlandia is als gebouwencomplex de laatst overgebleven complete melkfabriek in de provincie Utrecht. Een herbestemming staat op het programma.

Bunschoten Veenestraat - Eemlandia melkfabriek uit 1918

Bunschoten – Eemlandia melkfabriek uit 1918

De zuivelindustrie ontstond door de uitvinding van centrifuges voor het ontvetten van melk, dat was laat in de 19e eeuw. Op efficiënte wijze kon daarna boter gemaakt worden. Al in 1900 stond in Bunschoten de particuliere stoomzuivelfabriek De Kleine Pol, die in 1918 onderdeel werd van de Bunschoter Coöperatieve Verkoopvereniging van zuivel-en melkproducten Eemlandia. De toegenomen transportmogelijkheden maakten het mogelijk om de melk in een groter gebied op te halen. Een grotere fabriek geeft meer mogelijkheden om efficiënt te werken. Ook de technologie was verder ontwikkeld. Het ketelhuis ging meer functies vervullen, zoals het vacuümdrogen van melk voor melkpoeder.

De fabriek Eemlandia is in 1918 in gebruik genomen onder leiding van Tj. Hoogekamp en S. Swart. In 1928 brandde de fabriek uit en werd herbouwd en uitgebreid met een poederpakhuis. In 1938 volgde een uitbreiding met een caseïnefabriek, daarin werd het melkeiwit uit de ondermelk gehaald voor o.a. kaasproductie. In 1951 volgde een pakhuis annex melkverstuivingspand. In 1957 fuseerde de fabriek met C.M.C. in Den Haag. Als gevolg van een reorganisatie is in 1963 de vestiging in Bunschoten gesloten.

Bunschoten Veenestraat - Eemlandia melkfabriek uit 1918

Veenestraat – Eemlandia melkfabriek andere zijde

Het gebouw is sinds die tijd niet meer in gebruik als melkfabriek. Na een grondige restauratie in 2006 is het van herbestemming niet gekomen. Dat kan niet aan de fraaie gebouwen liggen. Een 28 meter hoge gemetselde fabrieksschoorsteen kwam nog op de plaats van het in 1971 gesloopte exemplaar. Meer dan vijftien jaar heeft het gebouw met het omliggende terrein er zielloos bijgelegen. In 2019 is een nieuwe poging voor herbestemming gestart. Een lokale bouwonderneming heeft de fabriek en het terrein kunnen verwerven.

In de fabriek worden appartementen en werkruimte gebouwd. Van de provincie Utrecht ontving het initiatief een bijdrage uit het Fonds Erfgoedparels. Zo krijgt een gebouw wat eens een zuivelfabriek was hopelijk binnenkort een nieuwe invulling. De Eemlandia is rijksmonument en laten we hopen dat het Bunschoten het als een rijk bezit gaat ervaren.

Datering 1928
Adres Veenestraat 44, 3751 GJ Bunschoten-Spakenburg
Soort industrieel complex met gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord lokale agro-industrie

Een impressie van de herbestemde Eemlandia, bouwbedrijf Koelewijn

Tagged on: