Moderne stuwen en sluizen in Hagestein en Amerongen maakten de Lek ook in de zomer bevaarbaar. De realisatie van het Amsterdam-Rijnkanaal in 1952 maakte de noodzaak ervan alleen maar duidelijker. Voor de doorvaart over de Lek moest het jaar rond het waterpeil beheerst worden. Met omvangrijke stuwen en sluizen is dit tussen 1957 en 1972 gerealiseerd.

Vianen Stuwen en sluis Hagestein

De stuwen en sluis bij Hagestein

In 1952 is het Amsterdam-Rijnkanaal geopend. Het noordelijk deel tussen Utrecht en Amsterdam was grotendeels een verbreding van het Merwedekanaal. Het zuidelijk deel tussen Utrecht en Wijk bij Duurstede en tussen Wijk bij Duurstede en Tiel is nieuw gegraven. In dit zuidelijk deel wordt de Lek gepasseerd. Voor een gegarandeerde doorvaart van de Lek is waterpeilbeheersing nodig. De Lek heeft in de zomer namelijk te weinig waterdoorvoer om dit peil te garanderen. Een omvangrijk project van drie stuw- en sluiscomplexen werd gepland voor de waterbeheer- en verkeersfunctie, Hagestein en Amerongen in de provincie Utrecht en Driel in de provincie Gelderland.

Het stuwpand Hagestein – Amerongen bepaalt de waterstand in het Amsterdam Rijn-Kanaal. Het sluis- en stuwcomplex in Driel wordt wel de kraan van Nederland genoemd. De waterhuishouding in Noord-Nederland en het IJsselmeergebied is afhankelijk van het functioneren van stuwcomplex Driel. De drie complexen zijn met een gelijkend ontwerp uitgevoerd.

Als eerste is het complex Hagestein gerealiseerd, het is als stuw het meest essentieel voor de peilbeheersing op de Lek. De stuw bestaat uit twee bogen die in het water hangen. Bij grote rivierwaterafvoer, en dat is pakweg 45 dagen per jaar, staan de bogen van de stuw omhoog. Daarmee staat de stuw open en hoeft de scheepvaart geen gebruik te maken van de schutsluis. Alleen in Hagestein werd de stuw vanaf het ontwerp ook met een hydro-elektrische centrale uitgevoerd. Deze centrale levert voldoende energie voor de drie stuwcomplexen samen. Rond de eeuwwisseling zijn vistrappen gebouwd. De vistrap of vispassage maakt het voor vissen mogelijk om stroomopwaarts de Nederrijn op te zwemmen, aangezien dit niet kan via de stuw of de waterkrachtcentrale. In 2014 is de stuw in Hagestein een Rijksmonument geworden.

In 1961 is stuwcomplex Hagestein als eerste in gebruik genomen, in 1967 stuwcomplex Amerongen. In 1972 vormde de opening van stuwcomplex Driel het sluitstuk van dit unieke stuwen ensemble. De stuwcomplexen worden deze jaren gerenoveerd en gemoderniseerd.

Datering 1957-1961 resp. 1963-1967
Adres Lekdijk to 13, 3958 NE Amerongen gemeente Utrechtse HeuvelrugOssenwaard, 3989 NZ Hagestein gemeente Vianen
Soort industriële objecten van cultuurhistorische waarde
Trefwoord waterbeheersing
Delen:Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageShare on Google+Email this to someone