In de 19e eeuw moesten vooral nog de paarden in de stad van hooi en stro voorzien worden: een fouragebedrijf. Later ging Hooghiemstra heel Nederland van havermout voorzien. Aan het Hooghiemstraplein staan verschillende gebouwen van deze ooit succesvolle veevoeder- en havermoutfabrikant.

Utrecht - De N.V. Utrechtse Fouragehandel en Voederkoekenfabriek vh J. S. Hooghiemstra in 1915

De N.V. Utrechtse Fouragehandel en Voederkoekenfabriek vh J. S. Hooghiemstra in 1915

In het jaar 1876 stapte hooischipper Jurgen Sjoerd Hooghiemstra van zijn boot en begon in een schuur aan de ‘hooikade’ zijn handel. De hooikade is de volksnaam voor dit deel van de Wittevrouwensingel te Utrecht, zoals het om de hoek de turfkade wordt genoemd. De handel van Hooghiemstra omvatte een aantal hooibergen en werd al vrij snel uitgebreid met villa Welgelegen en haar grote tuin aan de Wittevrouwensingel. Hooghiemstra ging zelf in een nieuwe villa aan de singel wonen. In een magazijn startte hij in het jaar 1885 met een maalderij en handel in tarwebloem. De zaken floreerden en een groter deel van het terrein werd bebouwd met gebouwen voor het bedrijf. Eigen stallen moesten de paarden voor het transport huisvesten, het bedrijf vervoerde de producten met paard en wagen en per boot. Het aantal paarden liep op tot meer dan vijftig.

In het jaar 1912 werd een zes verdiepingen hoog ‘chateau d’ industrie’ gebouwd, een pakhuis voor de handel in granen, sojabonen en veekoeken. Hooghiemstra werd bekend met de ‘Anker’-veevoederkoeken. Het bedrijf van de zoons heette inmiddels de n.v. Utrechtsche Fourage- en voederkoekenfabriek v.h. J.S. Hooghiemstra. Al in het jaar 1916 verhoogden zij dit pakhuis met twee verdiepingen en nog weer later breidden ze uit met een grote vleugel aan de achterzijde. Filialen in het land verrezen en met nieuwe machines en meer dan 200 man personeel groeide de afzet. In de jaren 1920 startte de productie van havermout, een zemelrijke graanproduct voor warme pap met melk. De handel omvatte ook andere producten zoals kippenvoer, tarwebloem, landbouwwerktuigen en kunstmest.

Utrecht Wittevrouwensingel en Hooghiemstraplein

De gebouwen aan de Wittevrouwensingel werden verkocht. Koper van het fabriekskasteel was VRG-Papier die er etikettenfabriek Avery vestigde. Die hield het met een vernieuwde zijvleugel aan het fabriekskasteel op deze locatie vol tot begin jaren zeventig. De gemeente Utrecht kocht de gebouwen en het omliggend terrein: ze had plannen voor een nieuwe noor­delijke rondweg. Het gebouw heeft jarenlang leeggestaan en is gekraakt geweest.

In het jaar 1985 stond het pand nog altijd overeind en werd het bewoond door muzikanten en kunstenaars. Op een door de voorloper van USINE (historie USINE), georganiseerde tentoonstelling over industrieel erfgoed werd op overtui­gende wijze een aantal argumenten naar voren gebracht waarom dit ‘chateau d’ industrie’ niet gesloopt mocht worden. Drie jaar later verkocht de gemeente het voor 1 gulden aan het Wittevrouwen Bolwerk. Deze stichting heeft het pand gerenoveerd en herbestemd als bedrijfsverzamelgebouw. Met hulp van 3,5 miljoen euro subsidie en een lening werden de gebouwen gebruiksklaar. De krakers met hun bedrijfjes werden de voorlopers van de uiteindelijke bestemming: er zijn nu zo’n 80 bedrijven met 250 mensen werkzaam in het inspirerende gebouw.

In het jaar 2008 is nog een ander gebouw gerestaureerd en uitgebreid: het pand voor de voormalige handel in hooi en stro met haar kunstenaarsateliers. Op de gevel aan het Hooghiemstraplein staat nog steeds: ‘voor hooi stro enz – bellen’. Het pand Wittevrouwensingel 99 is van handel in landbouwwerktuigen omgebouwd tot architecten en aannemersbedrijf. De villa Wittevrouwensingel 100 van Hooghiemstra en het pand ernaast is goed geconserveerd gebleven. Ertegenover staat aan het water nog een overblijfsel van een losmast. Ook zijn nog twee eigen garagepanden met bovenwoningen gespaard gebleven, een garage was voor de auto’s van de vertegenwoordigers en een garagepand voor de bedrijfswagens en expeditie. Zij staan op Wittevrouwensingel 95 en 102.

Overzicht van Hooghiemstra aan de Wittevrouwensingel

Hooghiemstra aan de Wittevrouwensingel – links één van de twee garagepanden

De verzameling en de kwaliteit van de gebouwen en het hergebruik maken het een uniek industrieel ensemble in de stad Utrecht.

Datering 1876, 1885, 1912
Adres Hooghiemstraplein 15 en 51, 3514 AX UtrechtWittevrouwensingel 95, 99, 100, 101 en 102, 3514 AX Utrecht
Soort industriële omgeving en gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord van oorsprong aan water verbonden regionale en later landelijke agro-industrie
Delen:Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageShare on Google+Email this to someone
Tagged on: