Vliegbasis Soesterberg was de pionier voor de luchtvaart. Soesterberg is nu een centraal punt in de verbindingen van natuur op de Utrechtse Heuvelrug, het ‘hart van de heuvelrug’. Het industrieel erfgoed van militair origine vormt een uniek ensemble voor eigenaren en beheerders Defensie en Het Utrechts Landschap.

Soest Vliegbasis Soesterberg Zulu hal 1994 met F 15 en shelters

De Zulu-hal met twee shelters voor de F15 in 1994

Op militaire terreinen is vaak zeer interessant industrieel erfgoed te vinden. Interessant op de voormalige vliegbasis Soesterberg zijn nog enkele vooroorlogse objecten, waaronder het oudste luchtvaartgebouwtje van Nederland (1910) en een hangar uit 1928. Uit de oorlog dateert een parachutewasserij met droogtoren, gebouwd door de Duitsers. Van groot belang is het erfgoed uit de Koude Oorlog, waaronder diverse typen vliegtuigshelters en de zogenaamde Zuluhal.

De Haagse automobielmaatschappij Verwey en Lugart legde in 1910 de ‘vliegheide’ bij Soesterberg aan. Ze gaven er vliegdemonstraties, aviateursopleidingen en bouwden er de eerste vliegtuigen (‘de Heidevogel’). De van origine automonteurs Koolhoven, Van Wijnmalen en Van Merel sleutelden ze in elkaar.

In 1913 werd het al aardig gegroeide complex met hangars, dienstgebouwen en constructiewerkplaats overgenomen door het Ministerie van Oorlog. De Eerste Wereldoorlog zorgde voor een sterke groei. Vervolgens waren het de Duitsers die het in de Tweede Wereldoorlog tot een volwaardig vliegveld maken met verharde landingsbanen. In de Koude Oorlog werd van 1954 tot 1994 een squadron van de Amerikaanse luchtmacht op vliegbasis Soesterberg gestationeerd. In de Zulu-hal stonden al die tijd twee straaljagers met warme motoren paraat. Op de luchthaven zijn betonnen shelters, kerosine kelders en diverse gebouwen uit die tijd getuige.

Soest Nieuwe Dolderseweg Soesterberg vliegbasis commandotoren.jpg

Commandotoren vliegbasis

Na de Koude Oorlog nam het belang van vliegbasis Soesterberg af. Defensie heeft in 2008 afscheid genomen en het grootste deel van het terrein overgedragen aan de provincie Utrecht en Het Utrechts Landschap.

Aan de Nieuwe Dolderseweg zijn nu de oudste luchtvaartgebouwen te vinden: een verbandgebouwtje (1910), reinigingsgebouw (1920), een hangar uit 1928, Duits commandohuis en Fallschirmtrockenrei, garage NSKK, NSKK loods met laadperron (1942), werkplaatsen, brandweerkazerne, kerosine opslagplaats (met beschermende heuvel), 17 vliegtuigshelters van beton voor een F15 (1969-1970), verkeerstoren, munitie opslagdepots, vliegtuighallen, radartoren, de Zulu-hal voor paraat staande vliegtuigen, bunker 600 voor het Amerikaans opperbevel (1954-1994), waterkelders, start- en landingsbanen etc.. Tot het erfgoed is ook te rekenen het wegviaduct A28 Ericaweg met een pijplijn voor kerosine van de Defensie Pijpleiding Organisatie (DPO) (1986). Meer informatie is nog te vinden op Wikipedia.

De vliegbasis heeft een nieuwe bestemming, naast haar functie als natuurterrein is er onder anderen het Nationaal Militair Museum gevestigd.

Datering vanaf 1910
Adres Nieuwe Dolderseweg, Soesterberg, gemeente Soest
Soort omgeving met objecten/gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord aan militaire functie verbonden bebouwing en bedrijvigheid
Delen:Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageShare on Google+Email this to someone
Tagged on: