NV Bouwvereniging Elinkwijk en de werkliedenbouwvereniging Zuilen zijn op initiatief van Werkspoor in 1913 via het personeel opgericht. Elinkwijk is gerealiseerd voor de hoger geschoolde werklieden. In ‘Zuilen’ gingen de arbeiders wonen.

Utrecht Lessepsstraat Lessepsbuurt

Utrecht Zuilen, de Lessepsbuurt – gerenoveerde woningen aan de Lessepsstraat

Op voordracht van Elink Schuurman, wiens familie grond bezat in de buurt van Werkspoor, gingen architecten aan de slag met het ontwerpen van tuindorpen. Die werden gekenmerkt door ruime en goed geventileerde woningen met tuinen voor en achter het huis. Beide wijken zijn in overleg met gemeentewerken van de stad Utrecht tot stand gekomen. Utrecht zorgde ook voor de financiering van de woningbouwvereniging. De verwachting was toen al dat dit nieuwe woongebied deel zou worden van de stad, dat liet nog even op zich wachten.

Zuilen – De Lessepsbuurt

De werkliedenbouwvereniging ‘Zuilen” had het niet eenvoudig. Sociale woningbouw kon alleen tot stand komen met hulp van de gemeente. De gemeente Zuilen tolereerde nieuwbouw van een fabriek en woonwijken, maar het helpen van ‘socialistische’ woningbouwplannen ging haar te ver. De Utrechtse wethouder Fockema Andreæ reikte de helpende hand. De stad kocht het bouwterrein en gaf het in erfpacht uit aan de woningbouwvereniging en bemiddelde bij het verkrijgen van een rijksvoorschot. De stad Utrecht liet ook door stedenbouwkundige Berlage een structuurplan maken. Architect Ph. J. Hamers ging namens de woningbouwvereniging Zuilen aan de slag. Alleen ten noordoosten van de Amsterdamsestraatweg werd gebouwd (eerste fase periode 1913-1917). Aan de andere zijde was ook de bedoeling, maar daar verrees DEMKA. In totaal zijn van het plan 361 woningen en zeven winkels/woningen gerealiseerd, met als centrale as de De Lessepsstraat. Die straat kreeg het uiterlijk van een hoofdstraat. Daar werden ook de meeste winkels gevestigd. Winkels kwamen in het kielzog van de Amsterdamse Werkspoorders naar Zuilen. In de De Lessepsstraat opende de vereniging een tabakswinkel.

In geel-groen Elinkwijk, rood-paars Lessepsbuurt en licht bruin het vm DEMKA terrein, aan de andere zijde van het spoor het Werkspoor terrein

Elinkwijk en Zuilen Lessepsbuurt met tussenin de Amsterdamsestraatweg; licht bruin het vm DEMKA terrein, aan de andere zijde van het spoor het Werkspoor terrein

Elinkwijk

De fabrieksdirectie van Werkspoor initieerden een eigen woningbouwplan, voor de geschoolde arbeiders. Werkspoor kocht tegen een lage prijs van de familie Elink Schuurman een stuk grond aan. Zij richtte de (ongesubsidieerde) N.V. Woningbouwvereniging Elinkwijk op. Het stedenbouwkundige plan van Elinkwijk uit 1915 is van de architect Karel Muller, hij is tevens de architect van alle woningen uit de eerste fase (1915-1917). Het werd een Engelse tuinstad met ruime woningen met een flinke tuin voor het kweken van groente. De wijk telde uiteindelijk 310 huizen.

Utrecht Stephensonstraat Elinkwijk

Utrecht Elinkwijk – meer variatie in woningen, Stephensonstraat

Het duurt tegen de verwachtingen in nog tot 1954 voordat dit nieuwe Zuilen deel werd van Utrecht. De woningen van Elinkwijk zijn sinds enige tijd particulier eigendom. Meer recent heeft de De Lessepsbuurt een grote renovatie ondergaan, het zijn nog steeds huurwoningen. Beide buurten zijn in 2013 aangewezen als Rijksbeschermd stadsgezicht.

Datering 1913-1917
Adres Wijk Noordoost Elinkwijk, 3553 Utrecht
Soort omgeving met objecten/gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord industriedorp

In Elinkwijk staan op het Werkspoorplein twee gedenktekens voor Werkspoor:

Werkspoorplein Utrecht gedenkteken Werkspoor woningbouw

Werkspoorplein Utrecht gedenkteken Werkspoor bijdrage fabriek

Tagged on: