Tabaksschuren zijn te vinden in Amerongen, Elst en Rhenen. Juist op de zuidflanken van de Utrechtse Heuvelrug is de tabaksteelt kenmerkend geweest. De tabaksindustrie in nabij liggende steden kwam er uit voort. In het gebied staan nog vele tabaksschuren en tabaksboerderijen. Een aantal ervan is door een ingrijpende renovatie geschikt gemaakt voor bewoning, met behoud van het karakteristieke uiterlijk.

Kersweg Amerongen - tabaksschuur bij Huis Rodenstein

Kersweg Amerongen – tabaksschuur bij Huis Rodenstein

De tabak van de Heuvelrug werd tot in de twintigste eeuw gebruikt als snuif- pruim- of pijptabak, maar heeft haar hoogtepunt in de achttiende eeuw al gehad. In de achttiende eeuw werd voor de sigaar de geurige tabak voor de dekbladen al geïmporteerd uit Midden- en Noord Amerika. Daar kwam in de negentiende eeuw de tabak uit Nederlands-Indië nog bij. Voor de vulling van goedkopere sigaren werden minder eisen gesteld. Tabaksteelt werd toen wel in een veel groter gebied gemeengoed. Het goed laten drogen van de volledige tabaksbladeren bleef belangrijk, en daar hadden ze op de Utrechtse Heuvelrug ervaring mee.

In het begin van de 19e eeuw, de tijd van Napoleon, kreeg de tabaksteelt in dit gebied een opleving. Boeren op de Heuvelrug deden een veldje tabak erbij of legden zich er helemaal op toe. Bij veel boerderijen of in het veld stond een schuur om de tabak te laten drogen. De schuren waren uitgerust met voorzieningen voor natuurlijke ventilatie. In de Nederlandse herfst kon dat lang duren. Ook kwamen er typische tabaksboerderijen, met de familie woonde het vee en de tabak onder één dak. Rijke tabakshandelaren en eigenaren van landgoederen bouwden speciale tabaksschuren.

Veenseweg Oost Amerongen

Veenseweg Oost Amerongen

In het gebied Amerongen, Elst en Rhenen staan nog vele tabaksschuren en tabaksboerderijen. Een aantal ervan is door een ingrijpende renovatie geschikt gemaakt voor bewoning, met behoud van het karakteristieke uiterlijk. Het tabakspakhuis ‘de Napoleonsschuur’ in Amerongen is er een voorbeeld van. Plantage Willem III in Elst is teruggegeven aan de natuur. Enkele tabaksschuren zijn gerestaureerd. Op Burgemeester Jhr. H. van den Boschstraat 46 staat een oude tabaksschuur, verbouwd en ingericht als tabaksteeltmuseum. Daar is veel meer te zien en te horen over de vroegere tabakscultuur in dit deel van Utrecht.

De tabak uit deze streek was geen grondstof voor de latere sigarenindustrie, zoals sigarenfabriek Ritmeester in Veenendaal. Zij importeerde haar tabaksbladeren, net als sigarenfabriek Ribbius Peletier in Utrecht.

Datering vanaf 1800
Adres Diverse in Elst, Rhenen, Amerongen, gemeente Utrechtse Heuvelrug
Soort gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord specifiek grondgebonden regionale agro-industrie
Delen:Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageShare on Google+Email this to someone
Tagged on: