In 1908 is de SOL op deze plek begonnen, sinds 1973 bekend als Cereol. De stad Utrecht heeft in het jaar 2014 kunnen kennismaken met dit hernieuwde industrieel erfgoed. Vanaf het begin is de fabriek een blikvanger voor de wijk Oog in Al. Het fabriekskasteel met silogebouw is in gebruik bij verschillende organisaties, nieuwbouw van appartementen is gerealiseerd.

Luchtfoto van het Merwedekanaal in wijk Oog in Al met Cereol en blikfabriek Verblifa in 2002 (HUA85545)

De fabriek is in het jaar 1908 gesticht door de Stichtsche Boerenbond. De bond wilde met de oprichting van de Stichtsche Oliën- en Lijnkoekenfabriek (SOL) haar leden van goed en zuiver veevoer voorzien. De locatie aan het Merwedekanaal kon de voor die tijd grootste binnenvaartschepen makkelijk aan. Het ingekochte lijnzaad (van de vlasteelt) werd in de fabriek tot olie geslagen. De olie ging als grondstof naar onder andere de zeep- en margarine-industrie. Het ging de boeren om het restant van het lijnzaad: het diende als krachtvoer voor de beesten in de vorm van geperste lijnzaadkoeken.

Lijnolie en -koekenfabrieken werden rond het jaar 1900 in veel plaatsen in Nederland opgericht, zowel door coöperaties als door particuliere ondernemers. In de stad Utrecht waren dit naast SOL ook Hooghiemstra aan de Wittevrouwensingel en Ulbo Twijnstra aan de Westkanaaldijk. De oprichting van die fabrieken is te danken aan een radicale vernieuwing van de Nederlandse landbouwsector. Die vernieuwing volgde op de crisis die was ontstaan door de massale aanvoer van goedkoop graan uit Rusland, de Verenigde Staten en Zuid-Amerika per stoomschip. De Nederlandse vlasteelt werd een van de alternatieven in de plaats van graanbouw.

Dergelijke veevoederfabrieken bestonden allemaal uit gebouwen van meerdere verdiepingen. De SOL-fabriek heeft de voor die tijd bekende chateaustijl. Het productieproces is verticaal opgezet om gebruik te kunnen maken van de zwaartekracht. Het complex kreeg in het jaar 1932 een hoog betonnen silogebouw om meer soorten grondstoffen (granen) te kunnen opslaan. Geleidelijk ontstond een breed assortiment aan producten voor de koeien, varkens en kippen. In de jaren 1950 ging SOL samen met Hooghiemstra, waarna de laatste haar eigen vestigingen sloot (Wittevrouwensingel en Jutfaseweg). Concentratie in de veevoedermarkt leidde tot verdrukking van onafhankelijke fabrieken. Rond dat jaar stapte deze vestiging in de wijk Oog in Al over op sojabonen als grondstof. In een in 1951 gerealiseerd extractiegebouw werd met hexaan de olie en het resterende schroot gescheiden. SOL bouwde in Utrecht een tweede fabriek in de havens van Lage Weide, deze is in 1964 geopend en geeft nu onderdak aan NuScience. SOL ging door mismanagement met termijncontracten failliet in het jaar 1973 en de Amerikaanse firma Central Soya nam de fabrieken aan het Merwedekanaal en in Lage Weide over. In het jaar 1990 werd het bedrijf onder Cereol Benelux geplaatst. Nog verschillende keren kreeg het bedrijf een nieuwe eigenaar.

De Cereol was bron van ongenoegen voor de omliggende woonwijk. Het chemische fabrieksproces om de sojabonen te verwerken gaf stankoverlast. Het bedrijf werd in het jaar 2001 voor veel geld uitgekocht door de gemeente, ondanks de goede cijfers van Cereol en maatregelen tegen de overlast aan het begin van deze eeuw. Het kostte de gemeente 16.8 miljoen euro. In Oog in Al is er sindsdien veel minder sprake van zowel stank- als verkeersoverlast.

De opening in 2014, na de sloop en bijbehorend woonhuis

Veel van de vroegere bebouwing, o.a. de olietanks, het extractiegebouw, loodsen e.d. is gesloopt. Na een brand in het jaar 2008 moesten de plannen worden herzien. Delen van de fabriek zijn opgenomen in een multifunctioneel gebouw. De afgelopen jaren verrezen er grote appartementsgebouwen op het bedrijfsterrein en omgeving. Bij de vormgeving is een industriële ‘look’ meegegeven. Het chateau is in het jaar 2014 feestelijk geopend. De herontwikkeling van het omliggende terrein duurt tot in het jaar 2016. De ‘chateau de fabrique’ heeft sinds het jaar 2000 de status van Rijksmonument, het silogebouw is gemeentelijk monument, net als de laad- en losinstallatie aan de kade uit het jaar 1976. Bij het complex blijven een directiegebouw (kantoor met voormalige woning ook Rijksmonument) en twee bedrijfswoningen bestaan.

Datering 1908-2014
Adres Everard Meysterlaan 11 / Kanaalweg 91, 3533 CK Utrecht
Soort industriële omgeving en gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord aan water verbonden landelijke agro-industrie
Delen:Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageShare on Google+Email this to someone
Tagged on: