In 1898 werd begonnen met de bouw van een nieuw station in Amersfoort. Zij moest een einde maken aan de onbevredigende situatie van aparte stations. Amersfoort had indertijd namelijk drie en nog wel op loopafstand van elkaar. Het centraal station kwam niet zo dicht bij de stad te liggen.

Amersfoort Stationsplein - Station middenperron

Middeneiland met overkapping station Amersfoort

Aan het Smallepad staat sinds 1863 het station van de Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij (NCSM) van de lijn Utrecht – Amersfoort – Zwolle. Architect N.J. Kamperdijk leverde hiervoor een standaardontwerp in neoclassicistische stijl. De Hollandsche Spoor Maatschappij (HSM) voor de lijnen Utrecht-Amsterdam naar Almelo ging ook gebruik maken van dit station en breidde het aan de andere zijde uit. Het gebouw staat er nog steeds, maar met en andere bestemming. Het is sinds 1901 niet meer voor het spoor in dienst en is nu kantoorruimte. Aan het stationsplein stond op de plaats van het huidige station sinds 1884 een derde station: van de Nederlandsche Rhijn-Spoorweg (NRS) voor de lijn Amersfoort-Rhenen-Kesteren. Van deze laatste lijn is het stuk van Amersfoort naar Leusden nog in gebruik. De stations stonden dicht bij elkaar en werden vervangen door een grotere.

Amersfoort Stationsplein - Station middenperron perrongebouw

Middeneiland perrongebouwen

Over de locatie werd jarenlang gediscussieerd, omdat de gemeente en de spoorwegmaatschappijen het niet eens waren over de afstand van het station tot de binnenstad enerzijds en het emplacement anderzijds. Als compromis rolde er een locatie uit op tien minuten lopen van de binnenstad: vanuit de binnenstad gezien de eerst mogelijke plek waar de verschillende spoorlijnen bij elkaar kwamen en een recht stuk spoor vormden. Ontwerper van het station is architect D.A.N. Margadant die al ruim zijn sporen had verdiend met het ontwerp van o.a. het station Holland Spoor in Den Haag. In 1901 werd het nieuwe emplacement met stationsgebouw en perrongebouwen in gebruik genomen.

stationseiland-amersfoort-waarderingskaart-bebouwing

Stationseiland Amersfoort – waarderingskaart bebouwing

Een groot deel van dit station staat er niet meer. Bij de vernieuwing in 1995 is het stationsgebouw aan het Stationsplein gesloopt, maar het eilandperron met haar gebouwen en overkapping is bewaard gebleven. Op het eilandperron, het tweede perron, staan drie gebouwen. Eén daarvan is bedoeld als restauratie en heeft een hoog gedeelte. De twee andere gebouwen zijn van oorsprong dienstgebouwen. Het grote emplacement Amersfoort heeft vele wissels en seinen, de handbediening op afstand vraagt ruimte in één van de gebouwen. Tevens heeft men vroeger bij de stations veel ruimte nodig gehad voor bagage en pakketvervoer.

Amersfoort Stationsplein - Station middenperron perrongebouw

Perroneiland oude gevels herbestemde gebouwen

Het perrongebouw met perronoverkapping en latere uitbreidingen en aanpassingen is volop in gebruik. Voor wie over het spoorcomplex van Amersfoort meer wil lezen, gebruik de linken naar de pagina over het station van de NCS of de pagina over de wagenwerkplaats.

Datering 1901
Adres Stationsplein-station, 3811 MG Amersfoort
Soort gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord aan spoor verbonden bebouwing
Tagged on: