In het tweede kwart van de 19e eeuw kwam de sigaar als genotmiddel in de plaats van het snuiven en pruimen van tabak en het roken van een pijp. De in de streek van Amerongen-Rhenen veel voorkomende tabaksteelt kreeg er een gevoelige tik door. De daar geteelde tabak had onvoldoende aroma voor de sigaar. De streek profiteerde later pas mee van het succes van de sigaar, maar dan in Veenendaal, waar Van Schuppen in 1887 begon met de sigarenmakerij.

De familie Van Schuppen werd in Veenendaal rijk als textielfabrikant. Jongste zoon Jochem van Schuppen kreeg geen baan in het familiebedrijf en volgde een opleiding op een tabaksplantage in de Betuwe en Nederlands Oost-Indië. Aanvankelijk begon hij in zijn geboorteplaats met een tabakskerverij. Daar had hij geen succes mee. Hij stapte over op sigaren en kon al snel medewerkers in dienst nemen. Zijn broer Marinus stapte ook in de zaak en als Gebr. Van Schuppen’s Tabak- en Sigarenfabriek ‘De Nijverheid’ ging het hen voor de wind.

Na diverse uitbreidingen van het bedrijf werd in 1913 aan Kerkewijk 65 een nieuw gebouw in gebruik genomen. Van Schuppen verkocht zijn sigaren onder het merk Ritmeester. Een naam die goed viel in deze tijden van oorlog. Na de Eerste Wereldoorlog kreeg de sigaar concurrentie van de sigaret en goedkope import uit Duitsland. Een groter probleem veroorzaakte de invoering van 10% accijns op tabak in 1922. Een prijsverhoging pakte niet goed uit en om de dalende verkoop te stuiten werden goedkopere sigaren van mindere kwaliteit gemaakt. Ook dat pakt verkeerd uit.

De broers Van Schuppen zagen in deze jaren tijdens de Leipziger Messe een demonstratie van een zogenaamde bosjesmachine. De sigaar kon met dit apparaat voor het grootste deel machinaal worden gemaakt. Alleen het buitenste blad, het dekblad, moest handmatig worden aangebracht. Het werd een grote stap vooruit in de productie, tot dan volledig handwerk. Een goedkopere sigaar van hogere kwaliteit kon aangeboden worden. De machines werden aangeschaft. Ritmeester kon weer groeien. In 1933 volgde de herintroductie van de bolknak. Het succes was zo groot dat Ritmeester zelfs groeide in de moeilijke jaren ’30 van de 20e eeuw. Mensen van aanzien gingen de bolknak roken en Ritmeester was succesvol met haar reclamecampagnes. Het aantal werknemers ging van 325 naar 1.700. In 1937 kocht Ritmeester de failliete textielfabriek Roesingh op het adres Kerkewijk 115 en vestigde er haar kantoor. Het succes was opmerkelijk, in de provincie en stad Utrecht gingen in deze periode veel sigarenfabrieken over de kop.

Na de Tweede Wereldoorlog groeide Ritmeester door. Ze namen veel mensen aan uit de kwijnende wolindustrie. Vanaf de jaren zeventig zakte de sigarenindustrie weg. De ooit zeer populaire sigaar was al lang uit de mode van het grote publiek en de gebruikers stierven uit. Ritmeester kwam in 1989 in handen van het Zwitserse tabaksconcern Burger Söhne. In 2006 sloot de fabriek. In 2007 vertrok het hoofdkantoor van Ritmeester Cigars van Veenendaal naar Den Bosch, waarmee een einde kwam aan de Veenendaalse sigarenindustrie.

Het terrein van Ritmeester beslaat 1,7 ha. en wordt door Ritmeester Cigars herontwikkeld. De bedoeling is de sloop van een deel om een binnenplein mogelijk te maken. Aan de randen komen nieuwe woningen, maar het Ritmeesterkwartier behoudt een deel van de fabriekshallen met haar kenmerkende sheddaken. Dat plan heeft de afgelopen jaren vertraging opgelopen, het is niet bekend wanneer het tot uitvoering kan komen. In de tussentijd is de fabriek ingericht voor flexibele werkplekken onder de naam ‘The Creating Factory‘.

Aan de Kerkewijk 65 staat het kantoor uit 1913 met naastliggend enkele villa’s van de fabrikant. Het ensemble van fabriek en andere panden geeft een blijvende herinnering aan de ooit bloeiende bedrijvigheid.

Datering 1913
Adres Kerkewijk 63, 65, 67 en 115, 3901 EC Veenendaal
Soort industriële omgeving en gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord centraal in het land gelegen bedrijvigheid
Tagged on: