De Waterlinieweg in Utrecht is als Rijksweg aangelegd met een ongelijkvloerse rotonde, een unicum met de naam Berekuil. Het Rijkswegenplan uit 1936 wil verkeer om de stad gaan leiden. Het werd te druk in de stad. De na 1920 populair geworden auto was niet direct de aanleiding, wel het vracht- en busvervoer en het sterk toenemende aantal ongevallen.

De vanzelfsprekendheid van nieuwe wegen na de komst van de auto was er niet. De verwachtingen waren direct wel hoog gespannen, maar de betrouwbaarheid van de wegen gaf maar een bescheiden toename van het aantal. Er moest geconcurreerd worden met een ander zeer populair wordend vervoermiddel: de fiets en de comfortabele tram. De bestaande wegen waren niet berekend op autoverkeer en rijden met enige snelheid.

Al viel het met de hoeveelheid automobielen allemaal nog mee. Dat bleef tot 1940 op 100.000 exemplaren in Nederland steken, maar vracht- en busvervoer stelden ook hun eisen. Ook nam het aantal verkeersslachtoffers snel toe. In 1927 is een eerste Rijkswegenplan gepubliceerd. Onderdeel van het plan zijn de rechtstreekse verbindingen tussen de grote steden. Tussen het maken van plannen en uitvoeren van het Rijkswegenplan zit veel tijd. Pas in 1936 staan in een nieuw autowegenplan rondwegen om de steden, het doorgaand verkeer wordt daarmee om de stad geleid. Dat laatste is niet onomstreden, de stad zou bezoekers gaan missen. Het is wel in die periode dat een aanvang wordt genomen met de uitvoering van de plannen.

Utrecht omarmde het idee van het rijkswegenplan uit 1936 direct. De stad maakte al eerder in 1920 en 1924 stedenbouwkundige plannen met rondwegen. De geplande oostelijke ringweg zal de eerste worden. De weg moest van het ministerie van Oorlog wel binnen de fortenlijn van de Nieuwe Hollandse Waterlinie aangelegd worden. De aansluiting met de weg Utrecht-De Bilt-Zeist kon wel direct bij fort De Bilt komen.

Om het veelvuldige langzaam verkeer te scheiden van het snelverkeer ontwierp de rijksdienst een plein in twee verdiepingen: de onderste voor fietsers en bromfietsers en de bovenste voor het snelverkeer. Het snelverkeer sloot aan op een rotonde. In 1939 begon de bouw en zij is in 1944 voltooid. De N.V. Maatschappij tot het uitvoeren van Bouwwerken in Gewapend Beton v\h Wolterbeek en van Dorp uit Rotterdam was verantwoordelijk voor de bouw. De naam van dit type ongelijkvloerse rotonde heet berenkuil. Utrecht heeft het prototype. De naam van de rotonde in Utrecht is van voor de nieuwere spelling: ‘de Berekuil’. De Waterlinieweg en de Berekuil werden na WOII (1940-1945) in gebruik genomen.

Het verkeersplein heeft in de periode 1998-2002 nog een grote aanpassing gehad. De vrije busbaan van Utrecht-Centrum en de Uithof moest door het verkeersplein aangelegd worden. Met een diepere tunnel werd een kwart van de onderste laag gewijzigd naar de openbaar vervoer functie. De Waterlinieweg en de Berekuil behoren nu tot de gemeentelijke wegen. Dankzij de aanleg van nieuwe rondwegen om Utrecht kan ‘de Berekuil’ nog lang mee. De Berekuil is in 2016 een gemeentelijk monument geworden.

Datering 1941
Adres Kruising Biltstraat-Biltsestraatweg en Waterlinieweg, Utrecht
Soort omgeving en object van cultuurhistorische waarde
Trefwoord aan wegen verbonden bebouwing

 

berekuil-utrecht-in-1959-beeldbank-rws378254

De Berekuil in 1951, foto Rijkswaterstaat

Tagged on: