Al in 1366 is op deze locatie een sluis aanwezig. De Goejanverwellesluis ligt in de Lange Weidsche Boezem. Zij verzorgt de verbinding tussen de Oude Rijn en de Hollandse IJssel. Maar de aanhouding van prinses Wilhelmina doet haar naam weerklinken.

Oudewater Goejanverwelle Hekendorp -schutsluis-Goejanverwellesluis

Oudewater Hekendorp schutsluis Goejanverwellesluis

Boten konden sinds de aanleg van de sluis in 1366 de verbinding onderhouden tussen Katwijk en de Noordzee of Utrecht, de Vecht en de Zuiderzee. De huidige Goejanverwellesluis is in de 17e eeuw met een brug gerealiseerd. Er bestaan tegenstrijdige verklaringen over de herkomst van de naam Goejanverwelle. Het zou de term voor zeevisser zijn, de sluis was de plek waar ze werden uitgewuifd. De meest plausibele verklaring is, dat de sluis en de gelijknamige dijk in het begin van de 15e eeuw hun naam kregen door toenmalig landeigenaar Goe Jan Verwelle.

De sluis is vooral bekend door de aanhouding van prinses Wilhelmina van Pruisen. Naar het idee van Prinses Wilhelmina trad haar man stadhouder Willem V onvoldoende op tegen de patriottische beweging in Nederland. Zij ging in 1787 met haar gevolg per koets van Nijmegen naar Den Haag om hulp te winnen onder de orangisten. De koets zou tegengehouden zijn bij de Goejanverwellesluis door de patriotten. In werkelijkheid vond die aanhouding plaats in de nabijheid van Haastrecht aan de Vlist. Na haar aanhouding is zij vervoerd naar de boerderij naast de Goejanverwellesluis.

Daarmee leek haar reis vergeefs te zijn geweest. Maar haar broer, de koning van Pruisen, was dermate verbolgen over het voorval dat hij met een leger van 20.000 man het huis van Oranje te hulp schoot. Vele patriotten ontvluchten het land en voor enige tijd was het gezag van het huis van Oranje weer hersteld. Met de Bataafse revolutie van 1794 kwamen de patriotten overigens aan de macht. Willem V en zijn vrouw vluchtten toen naar Engeland.

Oudewater Goejanverwelle Hekendorp - sluiswachterswoning

Sluiswachterswoning en Goejanverwellesluis

Eigenaar van de sluis, waterschap De Stichtse Rijnlanden, heeft de sluis volledig gerestaureerd. De sluiswachterswoning is in het bezit gekomen van Vereniging Hendrick de Keyzer. Daarmee heeft het erfgoed een duurzame toekomst gekregen. De boerderij naast de Goejanverwellesluis (niet op de afbeelding) dankt aan het voorval nog steeds zijn naam: Prinsessenboerderij. De sluis en de sluiswachterswoning zijn Rijksmonument.

Datering 14e/17e eeuw en later
Adres Goejanverwelle 74, 3467 PR Hekendorp gemeente Oudewater
Soort omgeving met objecten/gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord aan water verbonden bebouwing