In de jaren 1920 moest het nieuwe postkantoor van Utrecht wel verplaatst worden van Achter de Dom naar een nieuwe locatie. Maar dat kwam vooral door de vlucht van de telecommunicatie. De vele telefoonverbindingen moesten geschakeld worden, en dat vroeg ruimte. De PTT opende het gebouw in 1924.

Neude postkantoor ontmanteling KPN telefooncentrale sep 2015

Postkantoor Neude – ontmanteling telefooncentrale september 2015

De locatie aan de Neude was al een tijdje beschikbaar. De Rijksmunt was hier gevestigd en verhuisde in 1911 naar een locatie aan het Merwedekanaal. De Neude heeft een groot voordeel, het ligt centraal in de stad en voor alle te leggen communicatiekabels kwam dat goed uit. Het hoofdpostkantoor is ontworpen door Joseph Crouwel (1885-1962). Hij was in dienst bij de architecten De Bazel en Berlage en de Rijksgebouwendienst. Crouwel werd bij deze laatste dienst uiteindelijk Rijksbouwmeester. Behalve postkantoren en scholen door het hele land ontwierp hij in Utrecht gebouwen op het Veeartsenijterrein. Zijn stijl is sterk beïnvloed door de Amsterdamse School maar wordt als functioneler en minder uitbundig gezien.

Dat laatste blijkt bepaald niet uit het imposante Utrechtse postkantoor! De beelden en decoraties in de hal zijn gemaakt door Hendrik van den Eijnde (1869-1939) in nauw overleg met Crouwel. Met sterke Art Deco elementen (neo-egyptisch) symboliseren ze het postwezen en maken het belang duidelijk dat men daaraan hecht: de post verbindt landen en mensen over de hele wereld met elkaar. De beelden zijn enkele jaren na de opening van het gebouw gekomen, het bouwbudget was op.

1938-ev-postkantoor-neude

Telefonistes internationale lijnen 1938

Het postkantoor Neude begon in 1924 als Rijks Post-, Telegraaf- en Telephoonkantoor. De locatie van het gebouw werd om haar centrale ligging in de stad gekozen. Een eerste telefooncentrale was in de buurt gehuisvest: een telefooncentrale van de Nederlandsche Bell-Telephoon Maatschappij in het Grote Vleeshuis op de Voorstraat op de bovenverdieping. De installaties voor de verbindingsdraden stonden nog op het dak van het pakhuis van Lammerts van Bueren aan de Neude. Maar vanaf 1924 gingen vanaf het Neude dikke telefoonkabels onder de grond naar de diverse buurt- en wijkcentrales.

De bouw van het kantoor was in 1920 een stevige ingreep in het centrum van de stad Utrecht. Op de locatie stonden gebouwen van de vertrokken Rijksmunt, het waren karakteristieke historische panden tot en met een gevelrij aan de Oudegracht. Het gebouw aan de Neude was ook al snel te klein. In 1960 kwam er een grote telefooncentrale op de Fockema Andreaelaan bij, ook dat wordt tot 2017 voor een groot deel gesloten en omgebouwd in de jaren daarna.

Het postkantoor Neude verloor in 2011 haar functie. KPN huurt nog tot 2016 de verdiepingen. De telefooncentrales van heden zijn van het formaat van een bureau in plaats van een kamer. Het gebouw is verkocht aan een projectontwikkelaar, die kan er in 2017 geheel over beschikken. Een ombouw van het gebouw naar een winkelfunctie met de bibliotheek van de stad is de bedoeling. In de kelder is niet alleen veel ruimte voor de stalling van fietsen, ook een supermarkt vestigt zich daar.

Postkantoren uit het begin van de vorige eeuw zijn ware kathedralen; een schril contrast met het postagentschap in de supermarkt dat nu de functie heeft overgenomen.

Voor wie een 360 graden beeld wil zien van de grote hal: gebruik de link.

Datering 1920
Adres Neude 11-12, 3512 AE Utrecht
Soort gebouw van cultuurhistorische waarde
Trefwoord plaatselijk gebonden communicatiebedrijf

 

Luchtfoto van het postkantoor in 1928

 

Tagged on: