Utrecht is spoorwegstad sinds 1843 door de komst van de eerste spoorlijn in de stad en sinds 1919 door de samenvoeging van de spoorwegbedrijven tot de NS met als hoofdzetel Utrecht. De vele lijnen die inmiddels een knooppunt van Utrecht maakten, maakten de stad een geschikte locatie voor spoorwerkplaatsen. Van die werkplaatsen staan er nog vele aan de 2e Daalsedijk. Allen gaan een nieuwe toekomst krijgen.

Het college van Utrecht heeft in februari 2015 de ontwikkelingsvisie 2e Daalsedijk goedgekeurd en voorgelegd aan de Raad. Het is nu aan de Raad om haar stem voor behoud van de spoorwerkplaatsen  te geven.

Utrecht 2e Daalsedijk Plan NS Stations gemeng wonen-werken-vrijetijd

2e Daalsedijk Utrecht – Plan NS Stations december 2014: gemengde bestemming wonen-werken-vrijetijd

De 2e Daalsedijk is slechts bereikbaar via de smalle dwarsstraten op de Amsterdamsestraatweg. Toch waren op een grote locatie honderden medewerkers van Nederlandse Spoorwegen werkzaam met reparaties van treinen, vervaardiging van bovenleidingportalen en schakelkasten, de eerste telegraaf- en telefonietoepassingen, het maken van spoorwissels en nog veel meer. Tot tien jaar geleden waren de spoorwerkplaatsen aan de 2e Daalsedijk nog volop in gebruik. Na bewust beleid voor verplaatsing van de activiteiten kwamen steeds meer gebouwen leeg te staan. Veel spoorlijnen op het terrein zijn al in 2011 opgeruimd. In 2013 is een grote werkplaats gesloopt. Grote delen van het terrein zijn sindsdien leeg en zijn plaatselijk gesaneerd. Visies over herontwikkeling van het gebied zijn de afgelopen jaren gesneuveld. Erfgoedorganisaties als USINE hebben aangedrongen op het behoud van de historische gebouwen. Zo stonden een aantal op de nominatie om in 2013 gemeentelijk monument te worden, wat alleen gelukt is voor de telegraafwerkplaats.

Op dinsdag 9 december heeft eigenaar NS Stations een nieuw plan gepresenteerd. Het werd op een bijeenkomst gedeeld met bewoners in de buurt en andere belangstellenden: alle cultuurhistorische spoorwerkplaatsen worden behouden en herbestemd. De vrije terreinen daar omheen worden geleidelijk herontwikkeld. Met de kantoren die nog in gebruik zijn, gaat een gebied voor werken en wonen ontstaan, zonder hekken in een open verbinding met de buurt. Langs de sporen komen hogere nieuwe woongebouwen en naar de woonwijk wordt met laagbouw aangesloten. Alle waardevolle werkplaatsen gaan een nieuwe bestemming krijgen!

De te behouden gebouwen met cultuurhistorische waarde zijn:

  • een wagenmakerij, schilderswinkel en zadelmakerij voor de Nederlandsche Centraal Spoorweg Maatschappij (1887)
  • een wagenmakerij, schilderswerkplaats zadelmakerij en bureaux van de Staats Spoorwegen (1892)
  • de bovenbouwwerkplaats met ketelhuis en ketels (1905) met transformatorgebouw (1925-1940) en onderdelenwerkplaats (1945-1960)
  • een laboratoriumgebouw, voortgekomen uit het keuringsbureau van de spoorwegen, het ‘NS-lab'(1945-1960)
  • een telegraafwerkplaats met een instrumentmakerij (1905-1951)
  • een reparatieloods, later noodbestrijdingsdienst en verhoogd (1891-1934)

Jongere gebouwen blijven als kantoor in gebruik. Twee werkplaatsen gaan als een ‘hotspot’ werken: daarin wordt naast culturele en creatieve activiteiten ook horeca mogelijk. Eén van die plaatsen is de reparatieloods, het hoge gebouw langs het spoor. Daar is al belangstelling voor en gaat als het meezit medio 2015 van start. Belangstellenden worden nog gezocht voor de tweede hotspot, de voormalige bovenbouwwerkplaats, en te huur zijn de twee wagenmakerijen.

In 2013 heeft toenmalig wethouder Lintmeijer de belofte gedaan om zich maximaal in te zetten voor behoud van de gebouwen. Die belofte lijkt vervuld te gaan worden.

Tagged on: