Een machinefabriek aan de Hollandse IJssel in Oudewater specialiseerde zich al vroeg: naar baggervaartuigen en bijbehorende machines. Dat is meer dan 140 jaar later nog steeds haar kracht. Een mooi gelegen industrieel complex in deze stad blijft behouden na jarenlange dreiging van vertrek.

Oudewater - Machinefabriek De Hollandsche IJssel fabriek

Oudewater – Machinefabriek De Hollandsche IJssel

Ir. Gerrit Johan Wilhelm de Jongh heeft civiele techniek gestudeerd in Delft en ervaring opgedaan met de aanleg van spoorbanen. Hij werd in 1872 ondernemer en stapte als een van de eersten in de markt voor baggermaterieel. Aan de Hollandse IJssel in Oudewater stichtte hij een nieuwe fabriek: Machinefabriek De Jongh. De eerste ontwerpen waren drijvende machines: baggermolens en toebehoren. Het kreeg een grote order voor de levering van een kleine stoombaggermolen voor gebruik in Nederlands-Indië. Er zouden nog vele orders volgen.

Oudewater - machinefabriek De Jongh en Co met baggermachine in 1875

Machinefabriek De Jongh en Co met baggermachine in 1875

Oudewater machinefabriek De Hollandse IJssel machine van toen

Grondverzet met een stoom-excavator

In de 19e eeuw werd de baggerindustrie van Nederland een bedrijfstak met grote machines. Grote waterwerken na 1860 vereisten nieuwe techniek: zand en klei moesten op grotere diepte worden gebaggerd en in grotere hoeveelheden verwerkt. Het was de tijd van de stoommachines. Daarvoor gebruikte Rijkswaterstaat als eerste in Nederland een uit Engeland geïmporteerde stoombaggermolen. In de bakermat van de industrialisatie waren ze al veel langer in gebruik. Ook Nederlandse aannemers begonnen met kleine stoombaggermolens van 6 tot 25 pk, zij werden ingezet voor licht baggerwerk in kanalen en grachten.

De meeste molens kwamen eerst nog uit het buitenland. Dat veranderde rond 1870. In 1877 telde Nederland 110 stoombaggervaartuigen. Drie jaar later stonden er al 160 geregistreerd. Ook het aantal ondernemingen dat baggermolens en zuigers maakte, nam na 1875 snel toe. Er ontstond een gespecialiseerde bedrijfstak voor baggervaartuigen en baggermaterieel.

Oudewater - Machinefabriek De Hollandsche IJssel fabrieksgebouwen

Terrein met fabrieksgebouwen in Oudewater

BV Machinefabriek De Hollandsche IJssel, voorheen De Jongh en Co, heeft haar bedrijf nog steeds in Oudewater aan de Hollandse IJssel. Het bedrijf begon met emmerbaggermachines, maar al snel ook cutterzuigers toen de centrifugaalpomp dit mogelijk maakte. In de werkplaatsen worden eigen onderdelen gemaakt, maar meer en meer wordt de machine samengesteld uit onderdelen geleverd door derden. Een eigen ontwerpafdeling houdt controle over de te leveren baggermachines.

Oudewater - Machinefabriek De Hollandsche IJssel kantoor

Het kantoor op de Westerwal

Gespecialiseerde machines voor kleine watergangen en milieubaggerwerk is het specialisme geworden. De baggeraars weten voor dit gespecialiseerde werk De Hollandsche IJssel te vinden, jarenlange betrouwbaarheid en service geeft de geleverde machines een lange levensduur.

Oudewater had op deze plek graag woningbouw gepleegd. De naastliggende veevoederfabriek heeft ze daarvoor al prijsgegeven. In 2013 is het tij gekeerd: de machinefabriek mag blijven. Machinefabriek De Hollandsche IJssel kan weer investeren in de toekomst op haar bestaansgrond.

Datering 1872-1922-1955
Adres Westerwal 24-36, Oudewater
Soort industriële omgeving en gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord aan water verbonden en centraal in het land gelegen bedrijvigheid

 

Oudewater - Machinefabriek De Hollandsche IJssel - nieuw baggervaartuig in 2011

Een nieuwe baggervaartuig in 2011 bij de werf

Tagged on: