Drie panden naast de Winkel van Sinkel zijn nu een supermarkt. De middelste van de drie is in 1908 een nieuw gebouwde instrumentenfabriek op de Ganzenmarkt. Een fabriek in het centrum van de stad? Verschillende instrumentenfabrieken vonden het een logische plaats.

Utrecht Ganzenmarkt Marius instrumentenfabriek

Ganzenmarkt 2/6 – van fabriek tot supermarkt

Elke locatie in het hart van de stad Utrecht heeft al diverse bestemmingen gehad. Daarvoor zijn veel panden ook oud genoeg. Hoe verrassend is dan de vestiging van een grote supermarkt in het hartje van de stad: pal naast het stadhuis en de Winkel van Sinkel op de Ganzenmarkt. Nooit geweten dat in de voormalige lampenwinkel zo’n grote ruimte zat. Hoe kan dat? In 1908 opende de N.V. Fabriek en Magazijn van Wetenschappelijke Instrumenten vh J.C.Th. Marius er haar glasblazerij, slijperij en mechanische werkplaats, toonzaal en kantoor. Als magazijnruimten konden de oudere kelders onder het gebouw gebruikt worden.

Marius was zijn bedrijf in 1866 gestart in Arnhem en verplaatste de activiteiten in 1881 naar het Oudkerkhof. In Utrecht zat ze dicht bij de wetenschappers van de Universiteit, zoals het Academisch Ziekenhuis en Diergeneeskunde. Marius verkocht voornamelijk instrumenten voor de toonzalen en laboratoria. De periode van de Eerste Wereldoorlog maakte de import van diverse artikelen moeilijk en gaf daarmee een impuls aan de eigen fabricage. In de volgende jaren konden op de Ganzenmarkt de twee buurpanden gekocht worden voor de uitbreiding van het bedrijf. Ook het terrein achter het pand werd successievelijk bebouwd met nieuwe werkruimten.

Utrecht Ganzenmarkt Gebouwencomplex Marius luchtfoto 1925

Bovenaanzicht van de gebouwen in 1925; links naast de Winkel van Sinkel

Het bedrijf is in 1982 verhuist naar elders en de panden op de Ganzenmarkt kregen een nieuwe eigenaar. De buurman kon uitbreiden, bank Vlaer & Kol was inmiddels in de AMRO bank opgegaan. Al na enkele jaren was door de fusie van AMRO tot ABN-AMRO de uitbreiding niet meer nodig.

In 1985 werden de bovenverdiepingen verhuurd aan het Landelijk Ondersteuningsinstituut voor Kunstzinnige Vorming (LOKV). Zij kregen een eigen opgang met een door architect Mart van Schijndel vorm gegeven entree. Op straatniveau werd het pand als winkel verhuurd. Velen kennen het als de lampen- en designwinkel Kwartier. Het is in april als supermarkt Boon geopend. Binnen doet in het pand niets meer aan een fabriek denken, behalve het enorme formaat.

Utrecht Ganzenmarkt - Marius - voorblad instrumenten catalogus 1902

Voorblad van de catalogus van Marius in 1902

Marius was niet de enige instrumentenmaker in de stad Utrecht. De stad Utrecht met haar Universiteit en Academisch ziekenhuis kende in de industriële periode verschillende instrumentenfabrieken. Deze fabrieken maakten instrumenten en artikelen voor de laboratoria, tandartsen, artsen, dierenartsen, opticiens, ziekenhuizen, onderwijs etc. Een eeuw geleden waren er verschillende bedrijven:

  • Chirurgische Instrumentenfabriek vh Loth en Stöpler (Trans 1)
  • Optische en andere medische instrumenten Kagenaar (Begijnekade 20, Jekerstraat)
  • Chirurgische instrumenten enz. Laméris (Oudegracht, Biltstraat 449, Monseigneur van de Weteringstraat 130/132)
  • Instrumentenmaker en medische hulpmiddelen firma Harting-Bank (Pauwstraat)
  • NV Fabriek van Wetenschappelijke Instrumenten voorheen J.C.Th. Marius (Oudkerkhof, Ganzenmarkt 4/10)
  • NV Nederlandse Instrumenten Fabriek, later NIEAF (Wolvenstraat 18/36, Jutfaseweg, Vrieslantlaan 6)
  • Weegschalen en -instrumentenfabriek Firma W.C. Olland (Oudegracht, Voorstraat, Begijnehof, Biltstraat, De Bilt, Nieuwegein)
  • Tandheelkundig magazijn van de fa. G.J. & D. Tholen (Jutfaseweg 1)

Deze maakindustrie is inmiddels grotendeels verdwenen, met uitzondering van de NIEAF en Harting-Bank.

Datering 1908
Adres Ganzenmarkt 2-6
Soort gebouw van cultuurhistorische waarde
Trefwoord centraal in het land gelegen bedrijvigheid

Dit artikel is deels eerder in het Stadsblad verschenen

 

.

Delen:Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageShare on Google+Email this to someone
Tagged on: