Midden in de stad Utrecht ligt op een historisch oude plek de Weerdsluis. De huidige is uit 1822, een voorgaande lag er vanaf 1613. Het is de verbinding tussen Rijn en Vecht met een hoogteverschil van 1 meter. Door goede voorzieningen hoeven we ons geen zorgen te maken over de afvoer van regenwater of het hoogteverschil van rivieren. Met een netwerk aan sluizen en stuwen is dit in ons vlakke land geregeld.

Utrecht Weerdsluis Vecht Weerdsingel Bemuurde WeerdOoit was de Vecht een zijtak van de Rijn en een van de snelste wegen om vanaf de Rijn naar Noord Europa te varen. De rivier is ook in de Romeinse tijd een veel gebruikte transportweg. De Rijn trad echter ook vaak buiten haar oevers en zette grote delen land onder water. Om landbouwgrond te winnen moesten de overstromingen stoppen. Voor de waterbeheersing van de Rijn in de 14e eeuw werden de Vecht en de Rijn anders verbonden. Afdamming van de Rijn bij Wijk bij Duurstede leverde de gewenste landbouwgrond op. De Vaartsche Rijn ging zuidelijk richting Vreeswijk de nieuwe verbinding met de Rijn vormen. Zo bleef de Vecht als verbindingsweg naar de Zuiderzee bij Muiden en de Angstel naar Amsterdam lange tijd belangrijk.

De wens om het waterpeil verder te beheersen leidde in het begin van de 17e eeuw tot de aanleg van de sluis in Utrecht. De Weerdsluis is er sinds 1613 en is in 1822 (eerste steen) vervangen door de huidige. De sluis was ook onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en had zo een militaire functie. Een ingenieus systeem van schuiven en buizen zorgde ervoor dat de waaierdeur zelfs tegen hoog water kan worden geopend.

Vanuit het noorden kon water uit de Zuiderzee echter bij zware storm de rivier opgestuwd worden, met veel overstromingen tot gevolg. Door de bouw van de grote zeesluis in Muiden in 1674 verbeterde de situatie. Vanaf dat moment begint en eindigt de Vecht bij een sluis.

Met de sluis wordt het waterpeil in het boezem van Wijk bij Duurstede, de Kromme Rijn, tot en met de grachten van Utrecht beheerst. Het water uit de Rijn komt uit op de lager gelegen Vecht. Van dit hoogteverschil is al in de 17e eeuw gebruik gemaakt door watermolens aan de Oosterstroom en de voormalige Westerstroom. Coasters voor de grote vaart voeren tot het midden van de vorige eeuw naar de Zeedijk in Utrecht, vlak voor de Weerdsluis.

Datering 1613 en 1822
Adres Weerdsingel Bemuurde Weerd, 3514 Utrecht
Soort objecten van cultuurhistorische waarde
Trefwoord lokale waterbeheersing
Delen:Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageShare on Google+Email this to someone
Tagged on: