De vestiging van de eerste Nederlandse aluminiumfabriek werd om strategische redenen door de overheid gesanctioneerd. In 1938 werd één aanvraag voor een fabriek goedgekeurd: die van de Aluminium wals- en persbedrijven N.V. te Oudenrijn.

Utrecht aluminium fabriek NEDAL GroenewoudsedijkDe NV is in 1938 opgericht en verkreeg van de overheid niet alleen een vergunning maar kocht daarvan ook de grond aan. In de toenmalige gemeente Oudenrijn lag een terrein aan de Leidsche Rijn en de Rijksstraatweg naar De Meern. Het Rijk had de grond verworven voor de in aanleg zijnde Rijksweg A2 en het al geplande maar nog aan te leggen Amsterdam-Rijnkanaal. Tussen de Rijksweg en het kanaal lag een geschikt perceel voor de fabriek. Niet onbelangrijk: de elektriciteitscentrale van de P.E.G.U.S. was niet al te ver weg gelegen.

Het Rijk bemoeide zich met de vergunning om strategische redenen. Van belang werd geacht een vestiging van een zo compleet mogelijke fabriek: van elektrolyse tot en met walsen en perserij. Maar meer dan één fabriek leek niet wenselijk, dat zou door de geringe binnenlandse vraag onvoldoende bestaansgrond vinden. Aluminium werd wel als een strategisch materiaal gezien, bij voorkeur moest de fabriek zich in veilig gebied bevinden: midden in het land. De aanvraag van de Aluminium wals- en persbedrijven N.V. werd in 1938 goedgekeurd, een andere niet. In 1939 volgde daarover een Koninklijk Besluit.

Utrecht Advertentie Nedal Jaarbeurs tijdschrift ca 1950

Advertentie van Nedal circa 1950

Het ontwerp van de gebouwen van de fabriek werd verzorgt door architectenbureau Brinkman & Van den Broek, een gerenommeerd bureau uit Rotterdam, voortkomend uit Brinkman & Van der Vlucht van de Van Nelle fabriek en voorganger van Van den Broek en Bakema. Het complex bestond uit gebouwen voor de bijtsbassins, perserij, walserij, bankwerkerij, schaftlokaal en het kantoorgebouw. Het basismateriaal aluminium werd in blokken van 15 cm dikte aangeleverd. De fabriek was gepland voor 150 werknemers en met een terrein dat nog vier keer groter was.

In 1946 heropende de fabriek als N.V. Nederlandse Aluminium Maatschappij, afgekort de NAM. Dat kon pas nadat alle naar Duitsland geroofde machines teruggebracht waren. Eerder dat jaar was de volledige fabrieksinstallatie teruggevonden in de Britse zone van Duitsland. De fabriek had overigens in de oorlogsjaren niet stilgezeten. Voor heel Nederland waren 1941 en zeker 1942 geen slechte productiejaren. Pas in 1943 kwam de kentering: Duitsland ging productie verplaatsen naar haar eigen land inclusief voorraden en machines.

De fabriek staat nu bekend als Nedal en is onderdeel van het concern Hunter Douglas. Het basismateriaal aluminium wordt ingekocht en voornamelijk tot de gewenste vormen geperst. Nog steeds wordt veel materiaal vervaardigd voor de bouwnijverheid, naast vele soorten profielen ook scheeps-, licht- en vlaggenmasten.

Datering 1939 en later
Adres Groenewoudsedijk 1, 3528 BG Utrecht
Soort industriële omgeving en objecten/gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord centraal in het land gelegen bedrijvigheid
Delen:Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageShare on Google+Email this to someone
Tagged on: