De voormalige drukkerij van Boekhoven–Bosch in de noordelijke Utrechtse binnenstad gold als een van de beste en vroegste voorbeelden van herge­bruik van een industrieel complex in Nederland. Een groot deel van het complex werd in het midden van de jaren zeventig tot wooneen­heden verbouwd. Toch was recent een nieuwe ingrijpender renovatie nodig.

Utrecht Breedstraat Drukkerij Boekhoven Fotos An Hulshoff Pol uit 1975Het gebouw is relatief jong. Een deel stamt uit de late jaren dertig en een tweede deel uit 1951. De vorm van dit complex aan de Wijde Begijnestraat met zijn monumentale architectuur is uniek. Drukkerij J. Boekhoven begon in 1853 met boeken, later verzorgde het bedrijf ook allerhande ander drukwerk. Zo werden er de papieren spoorboekjes van NS gedrukt (in een grote oplage in de tijd zonder internet).

Al in de 18e eeuw was de stad Utrecht een belangrijk centrum voor de productie van boeken en ander drukwerk. Met de industrialisatie in de 19e en de 20e eeuw en de groeiende vraag naar handelsdrukwerk, boeken, tijdschriften en kranten nam het belang van de sector verder toe. De bedrijven werkten voor overheid en bedrijfsleven en stonden in nauw verband met de talrijke boekbin­derijen en clichéfabrieken in de binnenstad. De grote krantendrukkerij­en van Bosch en Zoon / Utrechts Dagblad aan de Oudegracht, de drukkerij van Het Centrum aan het Janskerkhof en van De Liefde / Utrechts Nieuwsblad zijn er niet meer. Vrijwel alle drukkerijen verplaatsten in de jaren zeventig en tachtig hun produc­tie naar elders. Boekhoven fuseerde met Bosch in 1968 en verhuisde zijn activi­teiten in 1971 naar Kanaleneiland. Als enige van de grote drukkerijen bleef het complex van Boekhoven gespaard, al zijn alle nog oudere gebouwen in de Begijnehof gesloopt.

De ombouw van het bedrijfsgebouw tot woningen stond symbool voor het kenterende beleid in de jaren zeventig. Getracht werd de sterke terugloop van het aantal bewoners van de binnenstad tot staan te brengen, de verpaupering een halt toe te roepen en de leefbaarheid te vergroten. Grote delen van de binnenstad waren op dat moment zwaar verkrot, waaronder hele huizenrijen aan de Oudegracht.

Het complex Begijnehof in 2013 voor de tweede renovatie van 2015

Bewaard is het kantoordeel van drukkerij Boekhoven. Naast de directie en de boekhouding had ook de commerciële dienst er haar bureaus, en de oudere vleugel was geheel voor de letterzetters ingericht. De hoge ramen zorgen voor een goede lichtinval. De verbouwing vond in 1975-1976 plaats in het kader van de Woningwet. ‘De woningen moesten sober en doelmatig zijn’, aldus toenmalig gemeentelijk architecte An Hulshoff Pol. Het complex werd in mei 1976 als woongebouw in gebruik genomen. In de loop der jaren wreekte zich de sober uitgevoerde renovatie. In 2007 luidde woningstichting Mitros de noodklok. Zij deed dit echter enigszins aplomb. Alleen sloop en grootschalige herbouw met een parkeergarage zou tot betere exploitatie­mogelijkheden leiden. Door samenspraak met de bewoners werd andermaal het complex gered. In 2015 vond opnieuw een ingrijpende renovatie plaats.

Datering 1939, 1951
Adres Begijnehof 8-30 / Breedstraat, 3512 AX Utrecht
Soort centraal in het land gelegen drukkerij
Trefwoord lokale bedrijvigheid
Auteursrecht foto compilatie van An Hulshoff Pol

Voor bovenstaande bericht is gebruik gemaakt van het artikel van voormalig USINE bestuurslid Hans Buiter in GM Kwadraat lente 2007.

De gevel van Boekhoven en Bosch in de Breedstraat in 2017

Tagged on: