De polder Noord Zevender in de gemeente Lopik is lang droog gehouden door een poldermolen. Waar bij andere polders de stoomgemalen in de 19e eeuw de taak overnamen is dat bij deze polder pas in 1934 door een dieselgemaal gebeurt. Zowel de molen, het dieselgemaal als de machinistenwoning zijn naast elkaar te bewonderen.

Lopik Zevender Cabauw Lopikerweg West 104 Middelste molen, machinistenhuis en dieselgemaal

Middelste molen, machinistenhuis en dieselgemaal

De bemaling van de polder Noord Zevender is al in de 15e eeuw begonnen. Alle uitkomende water wordt bemalen naar riviertje de Vlist. Het gebied ligt in de provincies Utrecht en Zuid Holland. Op Lopikerweg West 106 staat de tweede of Middelste molen. De wipwatermolen was tot 1962 reservegemaal. De wipwatermolen uit 1773 werkte met een scheprad.

Het gemaal Zevender heeft de molenfunctie overgenomen in 1934 in opdracht van het waterschap Lopik, Lopikerkapel en Zevenhoven. Het ontwerp is volledig uitgevoerd door het ingenieursbureau Van Hasselt & de Koning. Zij tekenden een functioneel gebouwtje met daarin naar de techniek van die tijd, een dieselmotor en centrifugaalpomp. Bediening van gemalen gebeurde ter plaatse. Voor de brandstofvoorziening en het meten van het waterpeil, kleine reparaties aan het gemaal etc. is de machinist in de buurt. Een machinistenwoning staat erbij. De dieselmotor werd in 1943 vervangen door een elektromotor. De dichtheid van het elektriciteitsnet maakte dit mogelijk.

 Lopik Cabauw Lopikerweg West 104 dieselgemaal Zevender

Dieselgemaal Zevender

Het gemaal houdt mede de polder Noord-Zevender op peil tot 1990. Een zevental kleinere gemalen zijn in dat jaar vervangen door een groter en nieuw gemaal. Het huidige waterschap De Stichtse Rijnlanden heeft nu slechts 4 gemalen in bedrijf voor de gehele Lopikerwaard. Het begon ooit met 40 wipwatermolens. De Nederlandse Gemalenstichting heeft op haar website de historie van gemalen staan.

De Middelste molen en het dieselgemaal zijn beiden Rijksmonument. Ze worden onderhouden door het Utrechts Landschap.

Datering 1934
Adres Lopikerweg West 104, 105 en 106, 3411 AS Zevender, gemeente Lopik
Soort gebouwen van cultuurhistorische waarde
Trefwoord lokale waterbeheersing
Tagged on: