Lubro is een broodfabriek van de tweede generatie. In de 19e eeuw waren er ook broodfabrieken, maar deze verdwenen na de komst van elektrische ovens. Lubro begon als samenwerkingsverband van drie bakkers in de stad Utrecht. Een grote fabriek voor de productie van broden werd in 1948 in gebruik genomen. De fabriekshal met kantoor is gemeentelijk monument. Dat is haar redding geworden. Binnenkort worden de gebouwen herbestemd na jarenlange leegstand.

Broodfabriek Lubro had er geen last meer van, maar bakkers waren tot 1860 gebonden aan de broodzetting. De broodzetting hield in dat alleen tegen inlevering van eigen meel een gereguleerd formaat brood werd geleverd door de bakker. Dat heeft tot die tijd de relatie tussen de bakkers, de molenaars en de klanten van brood en/of meel bepaald. Na de opheffing van deze regelgeving groeide de broodconsumptie enorm en kwamen er industriële bakkers. De oorsprong van de broodfabrieken ligt daarmee in de negentiende eeuw. Van die industriële bakkers is er geen enkel bedrijf die de daarop volgende modernisering overleefde: de komst van elektrische ovens. De kleine ambachtelijke bakkers, binnen het verzuilde Nederland en met een elektrische oven, waren in elke buurt te vinden met broodbezorging in de omliggende wijken of buitengebieden.

Maar de fabrieken kwamen terug. Gemechaniseerde deegmengers en grotere ovens maakten het mogelijk dat met minder nachtwerkers veel meer bezorgers van brood werden voorzien. Lubro is zo’n fabriek van de tweede generatie. Er waren er uiteraard meer, maar van Lubro zijn de gebouwen bewaard gebleven. Drie ondernemende Utrechtse bakkers richtten een NV op. De N.V. Utrechtse Luxe Brood- en Banketbakkerij (Lubro) begon in 1918 op de Abel Tasmanstraat 9 en later Van Diemenstraat 45. In 1948 werd een nieuw kantoor en productie- en expeditie-gedeelte aan de Zeedijk / Hogenoord geopend. Het was dicht bij haar voormalige grootste concurrent: de Korenschoof. Deze was in 1938 gestopt met de brood- en banketfabriek en werd voortgezet als meelfabriek.

De locatie aan de Zeedijk was sinds jaar en dag geschikt voor bedrijven. Al ruim voor de 19e eeuw waren er water en wind aangedreven molens. Molens voor de houtverwerking met daaruit voortkomend houthandel Jongeneel, en molens voor het malen van graan met daaruit voortkomend de Korenschoof. Het was tevens de locatie van een buitenplaats met zijderederij van Jacob van Mollem. Buitenplaats Zijdebalen werd al in 1681 gebouwd en was tot 1816 de locatie voor de handel en verwerking van zijde, naast import ook de lokaal gewonnen.

Broodfabriek Lubro liet haar fraaie complex uit 1948 ontwerpen door architect H.F. Meertens. Het gebouw is voorzien van een beeldhouwwerk, een bakker blaast de hoorn, in 1944 gemaakt door beeldhouwer Jo Uiterwaal. De gebouwen stralen de zakelijke stijl uit van die tijd. De hal heeft een bijzonder gebogen dak van beton. De bezorging ging tot ver in de jaren 1960 met handkarren en fiets, ook werd verkocht in de diverse winkelfilialen, toen broodmagazijnen geheten. Het bedrijf is een aantal malen uitgebreid.

Door schaalvergroting in de broodproductie wisselde het eigendom verschillende keren en tenslotte werd het in 2004 gesloten. De schaalvergroting in deze sector gaat nog steeds door. Van de gebouwen is inmiddels veel gesloopt, waaronder de bakkerij op de hoek met de David van Mollemstraat en een deel van het expeditie centrum. Lubro is een blijvende herinnering aan een broodfabriek met haar ligging aan de Zeedijk aan de Vecht. Het is tevens een fraai voorbeeld uit de wederopbouwperiode.

De komende jaren ondergaat het terrein aan de Zeedijk een metamorfose. Van de oorspronkelijke bedrijvigheid is nu niets meer over, ook niet van houthandel Jongeneel, sinds de 18e eeuw op dit terrein. Onder de naam Zijdebalen komen op het voormalig terrein van Jongeneel en de Lubro nieuwe appartementen. De projectontwikkelaar heeft als verplichting om de Lubro hal een nieuwe toekomst te geven. Hij maakt daarmee geen haast.

De fabriekshal met een dak van gebogen beton op prefabbeton spanten

Datering 1946-2004
Adres Zeedijk 35 / Hogenoord 1, Zijdebalenstraat, 3513 GZ Utrecht
Soort industriële omgeving en objecten van cultuurhistorische waarde
Trefwoord lokale aan water verbonden agro-industrie en later aan wegen verbonden bedrijvigheid

 

Lubro bakkerij Hogenoord 1 in 1950 HUA75989

Lubro bakkerij in 1950 HUA75989

Lubro bakkerij Hogenoord-Zeedijk interieur in 1950 HUA75996

Lubro bakkerij interieur in 1950 HUA75996

Lubro bakkerij - machinekamer in 1957 fotoalbum Gerrit Schmidt HUA822051

Lubro bakkerij – machinekamer in 1957 fotoalbum Gerrit Schmidt HUA822051

Delen:Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this pageShare on Google+Email this to someone
Tagged on: